Beeldarchief

Het beeldarchief van de Stichting Historie der Techniek is sinds midden jaren tachtig van de vorige eeuw tot stand gekomen. Anno 2014 is de collectie uitgegroeid tot een redelijk omvangrijke verzameling foto's en ander beeldmateriaal. Het archief is grotendeels de visuele neerslag van de beeldopdrachten die voortvloeien uit onderzoeken waarbij de Stichting Historie der Techniek is betrokken. Deze onderzoeken begeven zich op verschillende terreinen, maar het belangrijkste en veruit omvangrijkste deel betreft de geschiedenis van de techniek in Nederland in de 19e en 20ste eeuw. Verder is onder meer veel materiaal op het gebied van waterstaat en infrastructuur (waaronder Schiphol) verzameld.

Het archief wordt voornamelijk gebruikt als interne werkcollectie. Het is geordend volgens de standaard bedrijfsindeling zoals die bijvoorbeeld ook wordt gehanteerd door de Kamers van Koophandel. Het bevat naast reproducties veel fotokopieën.

Het beeldarchief kan ook op afspraak door derden worden geraadpleegd. Een simpel telefoontje of mailtje en u kunt bij de medewerkers van ons beeldarchief terecht. Van een deel van de afbeeldingen hebben wij originelen of reproducties in het archief. De afbeeldingen als fotokopie kunnen u verder helpen om u te oriënteren. Indien wij u niet direct van dienst kunnen zijn, kunnen wij u, dankzij onze jarenlange ervaring, doorverwijzen naar andere vindplaatsen en collecties in Nederland. Zo kunnen wij u toch nog helpen.

Om u enige indruk te geven van onze collectie, vindt u hieronder vier afbeeldingen: twee schoolplaten en twee foto’s. Schoolplaten geven door hun opzet vaak een heldere en betrouwbaar beeld van de arbeid en de techniek in het verleden. In dit geval gaat het om een activiteit op het boerenbedrijf en een industrie omstreeks 1900. Schoolplaten bieden geen fotografisch realistische kijk maar zijn gemaakt met een aanschouwelijk en lerend doel. De opstelling van de attributen en personen is dan ook met opzet gekozen of afgebeeld. Het maakt ze des te instructiever.

De twee foto’s van een Nederlandse machinefabriek geven een bestaande situatie getouw weer, maar zijn ook redelijk geposeerd. Dat wil zeggen de opnames zijn bewust en met een specifiek doel gemaakt. De firma Van Cappellen gebruikte de opnames onder meer voor reclame en publiciteitsdoeleinden.

     
beeldred1                            Op de plaat getiteld De boterbereiding zien we drie boerinnen (die duidelijk als zodanig gekleed gaan) aan het werk in de boterkamer. Links bevindt zich de spoelgoot met pomp. De boerin daar giet de ondermelk af. Op de vloer daarvoor staat een vloot met opgeroomde melk. De boerin op de achtergrond draait het handwiel van de karnton. De duidelijk zichtbare bedrijfsnaam is wellicht een vroege vorm van bedrijfssponsoring. De derde boerin is bezig met de eigenlijke boterbereiding. Zij kneedt met spatels de boter in de trog dooreen. Op het bankje staan zout en kleursel, op de voorgrond een houten en een stenen botervat.
     
beeldred2   Werklieden in de stoomzeepfabriek van Sanders & Co. te Leiden zijn op deze prent uit 1895 of iets eerder bezig met de verschillende fases van de zeepfabricage. Het ziedsel wordt gekookt in door stoom verwarmde kookketels, waarvan hier er vier te zien zijn: drie grote en een kleinere. De zieders roeren met een stok door het mengsel. Als het ziedsel klaar is gaat het via lekkranen naar uitlekbakken, elk met een inhoud van circa 3500 kilo. De arbeider rechts put loog op, dat in een handvat door de twee arbeiders in het midden wordt getransporteerd.
     
beeldred3   Stoom is nog altijd hét symbool van de industriële revolutie. Niet alleen in nijverheid maar ook in handel en transport nam deze nieuwe energiebron een grote vlucht. In Nederland waren rond 1900 enkele tientallen machinefabrieken die scheepsstoommachines maakten. Tot in de jaren dertig handhaafde de stoommachine zich als voortstuwingskracht voor de scheepvaart. De hier getoonde gemonteerde machine uit eind jaren twintig is een van de laatste in het productieprogramma geweest: na 1930 vervaardigde de firma J.H. van Cappellen te Bolnes deze machines niet meer
     
beeldred4   Dezelfde firma Van Cappellen was een van de bedrijven die succesvol de overstap naar de verbrandingsmotor wisten te maken. De Bolnes-gloeikop- en dieselmotoren verkregen een goede faam in de Nederlandse scheepvaart. Hier staat een aantal motoren gemonteerd klaar ter verzending, circa 1930.

Hebt u vragen, verzoeken of opmerkingen over dit deel van de site en het beeldarchief van de SHT, neem contact op met onze beeldarchivaris Dr.Giel van Hooff via W.H.P.M.v.Hooff@tue.nl of tel. 040 247 4056.