Geschiedenis Kamers van Koophandel in Noord-Brabant

De Stichting Antoon Kersten Fonds heeft de Stichting Historie der Techniek gevraagd onderzoek te doen naar de geschiedenis van de Kamers van Koophandel (KvK’s) in Noord-Brabant. Aanleiding is het verdwijnen van de KvK’s in hun oude vorm. De Kamers zijn samengevoegd met het innovatiecentrum Syntens tot ondernemerspleinen. Bedrijven kunnen daar straks terecht voor al hun overheidszaken, zoals advies, vergunningen en subsidies. Vanaf 1 januari 2014 is het ondernemersplein operationeel.  

Het bestaan van een instituut met een lange geschiedenis is daarmee ten einde gelopen. De algemene vraag van het Antoon Kersten Fonds is: welke rol hebben de Kamers in het verleden gespeeld in de sociaal-economische ontwikkeling van Noord-Brabant? Een achterliggend vraag is of de functies die de Kamers vervulden, in de nieuwe situatie voldoende geborgen zijn. Wat gaat er verloren met het verdwijnen van de KvK’s en hoe kan dat opgevangen worden?

Het wonder van Brabant

Het onderzoek wordt geen klassieke institutionele geschiedenis. De centrale focus is niet de juridische, organisatorische, personele en financiële ontwikkeling van de Kamers van Koophandel. Deze zaken komen zeer zeker aan de orde, maar in relatie tot de sociaal-economische ontwikkeling van Noord-Brabant. Dat levert een verrassende invalshoek op voor het onderzoek.

Recentelijk heeft onderzoeker Paul Brusse een uitstekend overzicht gepubliceerd over de sociaal-economische ontwikkeling van Brabant. Daaruit blijkt, dat Brabant in de afgelopen decennia door een diep dal is gegaan. De provincie heeft zich echter op een dusdanige wijze hersteld, dat Brusse spreekt van ‘het wonder van Brabant’. Hij blijft echter het antwoord schuldig op de vraag hoe dat wonder zich heeft kunnen voltrekken: ‘…vele factoren hebben bijgedragen. Welke dat waren en in welke mate ze daaraan bijgedragen hebben, moet nader onderzocht worden. Temeer is dat van belang daar de regio de toekomst heeft als gevolg van de Europese eenwording, de afnemende betekenis van de nationale staat en de toenemende mondialisering van de economie. Bovendien lijkt het Brabantse wonder te zijn uitgewerkt. Tussen 2000 en 2010 groeide de Brabantse economie trager dan gemiddeld’.[1]

Voor zover Brusse oorzaken noemt, wijst hij op factoren zoals goede bereikbaarheid, goede scholing, ondernemerschap en netwerken van ondernemers. Dat zijn allerlei zaken waarmee de Kamers van Koophandel zich bezighouden. De ambitie van het voorgestelde onderzoek is om ‘het wonder van Brabant’ te verklaren, daarin de rol van de Kamers aan te geven en lering te trekken uit de geschiedenis.

Database met jaarverslagen

Een belangrijke bron is de verzameling jaarverslagen van alle KvK’s, die Brabant gekend heeft. Ten behoeve van het onderzoek worden alle jaarverslagen gedigitaliseerd en in een database opgeslagen. Bijgaande link leidt naar de database met de jaarverslagen van 's-Hertogenbosch van 1867 tot en met 1919.



[1] Paul Brusse, Van achterstand naar voorsprong? De economische positie van Noord-Brbant in Nederland, 1650-2010, essay in het kader van het project ‘Het Nieuwst Brabant’ van de provincie Noord-Brbant. Het essay wordt vermoedelijk najaar 2013 online gepubliceerd.