Geschiedenis TNO

TNO, Nederland’s grootste zelfstandige researchorganisatie, speelt van oudsher een belangrijke rol binnen de Nederlandse kennisinfrastructuur. In het kader van het 80 jarig jubileum van TNO in 2012 brengt de SHT de geschiedenis van de organisatie in kaart. De toekomstvisie en ambities van TNO, zoals in 2010 neergelegd in het strategisch plan Innoveren met impact, zijn het vertrekpunt van het onderzoek.

De ambities van TNO zijn niet gering. TNO zet in op onderzoek dat concrete resultaten oplevert en bijdraagt aan de verbetering van duurzaamheid, de kenniseconomie, gezondheid en tal van andere grote vraagstukken van deze tijd. Haar claim van innoveren met impact raakt politiek echter een gevoelige snaar. Nederland excelleert tenslotte vooral op onderzoeksgebied terwijl het innovatieve vermogen daarbij achterblijft. TNO zou volgens deze discussie meer marktgeoriënteerd moeten zijn en een groter accent moeten leggen op innovaties. De vraag is of deze kritiek terecht is, zowel nu als in het verleden.

De toegevoegde waarde van TNO?

Door de geschiedenis van de organisatie kritisch onder de loep te nemen, proberen de onderzoekers een inschatting te geven van de toegevoegde waarde van TNO in verschillende tijdsperiodes. Ook kijken ze naar het imago van TNO, bij het grote publiek, in de politiek en bij klanten. De belangrijkste wapenfeiten van TNO worden op een rijtje gezet en geordend per onderzoeksdomein: technologie en economie, welvaart en welzijn, defensie en veiligheid en toegepast (natuur-)wetenschappelijk onderzoek. Ze passeren allemaal de revue.

Het onderzoek zal resulteren in een geschiedenis van TNO die tevens een maatschappijgeschiedenis is. De onderzoeksactiviteiten van TNO weerspiegelen immers de vraagstukken die de afgelopen 80 jaar leefden in Nederland, en in de ontwikkeling van de organisatie ziet men ook de dynamiek van de samenleving terug. Tegelijkertijd beïnvloedde TNO op haar beurt de geschiedenis van Nederland. In relatie tot TNO komen grote thema’s zoals de industrialisatie en modernisering van Nederland, het welzijn van de Nederlander en de nationale veiligheid uitgebreid aan bod.

Een nieuw tijdperk voor TNO

Het boekstaven van de geschiedenis is echter niet het enige doel. Het langetermijnperspectief op TNO zal ook expliciet worden verbonden met de uitdagingen waarvoor TNO zich gesteld ziet. De onderzoekers willen met de geschiedenis van TNO een grondige basis bieden voor discussie over de toekomstige positionering van TNO.

Behalve een boek over de geschiedenis van TNO dat in 2012 zal verschijnen, levert het project verschillende andere producten op.  Zo levert het onderzoek input op voor lopende onderzoeksprogramma’s aan de Technische Universiteit Eindhoven. Dit zal resulteren in wetenschappelijke artikelen.  Voor een breder publiek verscheen in het najaar van 2011 een essay over de oorsprong van de Nederlandse kenniseconomie.

In 2012 verscheen het boek Tachtig jaar TNO. De volledige tekst is hier digitaal te lezen.

Het onderzoek wordt gefinancierd door TNO en uitgevoerd door emeritus Hoogleraar Harry Lintsen, SHT-onderzoeker Eric Berkers en TU/e onderzoeker Hans Schippers. In een eerdere fase namen ook de toenmalige TU/e onderzoekers Arjan van Rooij en Hans Buiter deel aan het onderzoek. Een bijdrage werd geleverd door Marijn Hollestelle (SHT).